WillingtobeGreek

Εκεί να δώσεις την καρδιά σου….

Η ψυχή της Ελληνίδας στο δημοτικό τραγούδι

eksofullo-leventia

(Β’ Μέρος)

Της Ελληνίδας η αντρειωσύνη και η λεβεντιά στον πόλεμο δεν είναι η πρώτη της αρετή. Πριν απ’ αυτή κι ανώτερη είναι η πάλη για τη λευτεριά της ψυχής. Το μεγαλείο αυτής της πάλης αποδίδει θαυμάσια το τραγούδι για τη γυναίκα του Λιάκου:

«Πώς λάμπει ο ήλιος στα βουνά στους κάμπους το φεγγάρι έτσι έλαμπε κι η Λιάκαινα στα τούρκικα τα χέρια. Πέντε Αρβανίτες την κρατούν και δέκα την ξετάζουν κι ένα μικρό μπεόπουλο κρυφά την κουβεντιάζει.

-Λιάκαινα, δεν παντρεύεσαι, δεν παίρνεις Τούρκον άντρα να σ’ αρματώσει στο φλουρί και στο μαργαριτάρι;

-Κάλλιο να δω το αίμα μου τη γη να κοκιννήσει παρά να ιδώ τα μάτια μου Τούρκος να τα φιλήσει»

Κι αυτή η λεβεντιά της Ελληνίδας δεν κάμπτεται ούτε στην τελευταία στιγμή.

Το 1824 οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κάσο και από τους κατοίκους άλλους έσφαξαν κι άλλους πήραν αιχμαλώτους. Το νησί έμεινε έρημο ως το 1840. Σ’ ένα δημοτικό τραγούδι που διεκτραγωδεί τη συμφορά του νησιού, το μήνυμα για τη λευτεριά και το ατρόμητο φρόνημα, το δίνει μια σκλάβα ελληνοπούλα που μιλάει εξ ονόματος όλων:

«Μαύρο πουλάκι κάθεται στης Κάσος τ’ αγριοβούνι, βγάλλει φωνίτσα θλιβερή και μαύρο μοιρολόϊ. Μάνα, κλαμός και βογγητός εις το νησί της Κάσος! Η μάνα κλαίει το παιδί και το παιδί τη μάνα κι ο αδελφός την αδελφή κι άουρος την καλή του. Γίνονται στίβες τα κορμιά, τα αίματα ποτάμια…Σφάζουν τους γέρους και τις γριές κι ούλα τα παλληκάρια, τις κοπελιές και τα μωρά στα φλόττα τους μπαρκάρουν σκλάβους να τους πουλήσουσι στης Μπαρμπαριάς τα μέρη. Και μια απ’ τις σκλάβες ήλεγε με θλιβερή φωνίτσα:

Χίλια κι αν κάμεις Χουσεΐν, χίλια κι αν μας πουλήσεις, εμείς του Τούρκου το σπαθί δε θα το φοβηθούμε, για θα μας κόψεις ούλους μας, για λευτεριά θα δούμε».

Όμως αυτές οι Ελληνίδες που μισούν τον Τούρκο θανάσιμα, έχουν ένα θαυμαστό μεγαλείο ψυχής όταν ο εχθρός τρέμοντας ζητά προστασία.

leventia-2

Πιστοί στη φιλοξενία

Τον Ιούνιο του 1825 ο ελληνικός στόλος βρισκόταν αραγμένος στα Βάτικα. Άξαφνα από έκρηξη της μπαρουταποθήκης ανατινάχτηκε το καράβι «Νηρεύς» του Θανάση Κριεζή. Σκοτώθηκε ο καπετάνιος του με εξήντα Υδραίους που ήταν το πλήρωμα.

Στην Ύδρα, μαθεύτηκε η είδηση συμπληρωμένη, πώς τάχα κάποιος Τούρκος αιχμάλωτος μέσα στο καράβι έβαλε φωτιά στη μπαρουταποθήκη και το ανατίναξε.

Ξεσηκώθηκαν οι Υδραίοι και για να εκδικηθούν το θάνατο των δικών τους, ρίχτηκαν να σφάξουν διακόσιους Τούρκους αιχμαλώτους που κρατούσαν στο νησί.

Άδικα προσπαθούσαν οι προύχοντες να συγκρατήσουνε το μανιασμένο λαό. Μερικοί Τούρκοι για να σωθούν καταφύγανε σε Υδραίικα σπίτια.

Δύο μπήκανε στο αρχοντικό του Θανάση Κριεζή. Απ’ έξω συνάχτηκαν μανιασμένοι οι Υδραίοι και ζητούσανε απ’ τη χήρα, που ήταν αδελφή του Ανδρέα Μιαούλη, να τους παραδώσει τους Τούρκους. Η Κριεζίνα όμως που πριν από λίγο είχε χάσει τον άντρα της, αρνήθηκε να παραδώσει στη σφαγή τους αιχμαλώτους που ζητήσανε καταφυγή στο σπιτικό της. Τους θεώρησε πια ξένους της κι ήταν κατά το έθιμο ιεροί.

Η παράδοση λέει πώς το ίδιο έκανε κι ο Ανδρέας Μιαούλης για κάποιον αιχμάλωτο που μπήκε σπίτι του. Δεν τον παρέδωσε, μ’ όλο που οι Υδραίοι ξεφώνιζαν άγρια.

Άφησε να περάσουν μερικές μέρες. Και κάποια νύχτα ο Μιαούλης, τον Τούρκο που είχε γλυτώσει σπίτι του και τους άλλους δύο στης αδελφής του, της χήρας Κριεζή, τους μπαρκάρισε κρυφά και τους βγάλανε σε κάποιο ερημικό αγρογιάλι της Ασίας».

Μετά την απελευθέρωση, αυτή η Ελληνίδα που υπέφερε και υπέμεινε τόσα, τη λεβεντιά της ψυχής θα βρει με άλλον τρόπο να δείξει.

leventia-1

Η χαροκαμένη στο χορό

Στις 25 Μαρτίου το 1838, έγινε στην Αθήνα ο πρώτος γιορτασμός για την Εθνική Επέτειο του Εικοσιένα. Όλα τα χωριά της Αττικής συναχτήκαν στην πρωτεύουσα για να γιορτάσουν μαζί τη μεγάλη εκείνη μέρα.

Τότε ακόμα ζούσαν και αρκετοί αγωνιστές. Αυτοί είχαν περισσότερα δικαιώματα από κάθε άλλον στην πρώτη εθνική γιορτή. Θελήσανε λοιπόν να τα χαρούν με ξεφάντωμα.

Ύστερα απ’ την επίσημη δοξολογία, με νταούλια και πίπιζες στήσανε γλέντι μπροστά στην πλατεία του παλατιού. Κι ο Όθωνας με την Αμαλία ντυμένοι με τις ελληνικές τους φορεσιές, απ’ τον εξώστη του παλατιού παρακολουθούσανε το ξεφάντωμα.

Τη στιγμή που το γλέντι βρισκόταν σ’ όλη του την ένταση κι οι αγωνιστές στήσαν το χορό, παρουσιάζεται μια μαυροφορεμένη γερόντισσα και σταματώντας τους χορευτές, λέει δυνατά για να ακουστεί απ’ όλους.

-Σταματήστε παιδιά μου, σε μένα πρέπει ν’ αρχίσω το χορό, γιατί γι’ αυτά τα χώματα, έδωσα δύο αδέρφια και το μαναχοπαίδι μου.

Και μπαίνοντας μπροστά η γερόντισσα άρχισε να σέρνει το χορό. Η γερόντισσα εκείνη ήταν η Αθηναία Λέκκα, αδελφή των Λεκκαίων που είχαν σκοτωθεί στην επανάσταση.

leventia-6

Η ελληνική αρετή

-Η Ελληνίδα μάνα που νανουρίζει το μωρό της με το όραμα της Αγιά Σοφιάς και εύχεται να το καμαρώσει ελευθερωτή,
-Η λεβεντονιά που πολεμά και δεν παραδίνεται,
-Η νέα γυναίκα που δεν προσκυνά για όλα τα πλούτη του κόσμου,
-Η καπετάνισσα που γίνεται ολοκαύτωμα,
-Η χώρα που προστατεύει τον ανυπεράσπιστο εχθρό της,
-Κι η χαροκαμένη που στη μεγάλη γιορτή σέρνει πρώτη το χορό,

είναι λίγες από τις γνωστές άγνωστες Ελληνίδες που με τους αγώνες τους για τη λευτεριά έδειξαν το είδος τη δικής τους λεβεντιάς. Μιας λεβεντιάς που στήριζε και εμψύχωνε και τους αγωνιστάς «διότι όλα τα φερσίματα των γυναικών αντιχτυπούν εις την καρδιάν των πολεμιστών».

Σε καιρούς θολούς ιδεολογικά και υποτονικούς εθνικά, οι Ελληνίδες του 1821 μας δείχνουν πώς εννοούσαν «την ελληνικήν αρετήν», μιαν αρετή με διαχρονική αξία.

Γι’ αυτές τις Ελληνίδες ο Σολωμός στο αριστούργημά του «ελεύθεροι πολιορκημένοι», λίγο πριν την έξοδο, θα εκφράσει το θαυμασμό του ανυψώνοντάς τες σε ασύγκριτο σύμβολο:

Ψυχή μεγάλη και γλυκιά
μετά χαράς στο λέω
θαυμάζω τες γυναίκες μας
και στ’ όνομά τους μνέω.

ΖΩΗ ΓΚΕΝΑΚΟΥ

Βιβλιογραφία

•Αναγνωστόπουλος Β., Λαϊκά τραγούδια και παιχνίδια για παιδιά, Αθήνα 1991, εκδ. Ψυχογιός
•Γκενάκου Ζ., Η ποίηση του λαού και ο παιδικός λόγος, Αθήνα 2004, εκδ. Πατάκη
•Δημητρακόπουλος Σ., Ιστορία και δημοτικό τραγούδι, Αθήνα 1989.
•Λάππας Τ., Ελληνικά ιστορικά ανέκδοτα, Αθήνα, εκδ. Πεχλιβανίδη
•Ρωμαίος Κ., Η ποίηση ενός λαού, Αθήνα 1968

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1122-psuxh-ellhnidas-sto-dhmotiko-tragoudi

Advertisements

1 Comment»

[…] Εικόνα από:willingtobegreek […]


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: